31 August 2015

Мотоциклтэй эмч: Нүүдэлчин өрхөд эрүүл мэндийн үйлчилгээ хүргэх боломж

Энэ оны эхэнд гурван настай хүү Бат-Ирээдүй яаралтай эмчид үзүүлэх шаардлагатай болжээ. Түүний аав Баярдалай энэ тухай “Миний хүү хүнд өвчилж хөл нь мэдээгүй болж саажсан. Бид багийн эмч дуудахад тэр даруйдаа ирж Бат-Ирээдүйг үзээд Мөрөн сум руу дараагийн шатны эмчилгээг хийхээр авч явсан” гэж ярив. Бат-Ирээдүй Мөрөн суманд эмчилгээ хийлгэж саажилт нь багасч биеийн байдал нь дээрдсэн боловч байнгийн хяналт, эмчийн тогтмол үзлэг шаардлагатай байлаа. 

Бат-Ирээдүйн аав Баярдалай, ээж Шүрэн-Эрдэнэ нар Хөвсгөл аймгийн малчид. Эднийх дөрвөн настай Нандинцэцэг гэж охинтой. Тэд Мөрөн хотоос ойролцоогоор 30 км зайд амьдардаг бөгөөд цаг агаар сайн бол машинаар нэг цаг явахаар нилээд алслагдсан газар юм.

Нүүдэлчин малчдын гэр бүлийг эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээгээр хангах нь хүндрэлтэй хэвээр байна. Эмч нар хол бартаат замыг ямар ч цаг агаарын нөхцөлд туулах ёстой. Заримдаа нэг айлд очих гэж бүтэн өдар ч зарцуулах нь бий.

Бат-Ирээдүй хүүгийн гэр бүл анхан шатны эрүүл мэндийн тусламжийг нутгийнхаа багийн эмчээс авдаг. Орон нутгийн эмч нь тухайн хэсгийнхээ айлуудын бүх гишүүдийн эрүүл мэндийг хариуцна. Хэрэв зайлшгүй явдал тохиолдвол сум болон аймгийн эрүүл мэндийн байгуулагад хүргэнэ.  

“Манай багийн эмчийг Даваасүрэн гэдэг. Тэр маш сайн эмч. Юу ч тохиолдсон түүнийг дууддаг. Хэрэв эм хэрэгтэй болбол, хэн нэг нь халуурсан, өвчилсөн тохиолдолд түүнийг дууддаг. Хэзээ ч дуудсан гэсэн тэр шууд л ирдэг" гэж Баярдалай ярив. 

Ийнхүү Даваасүрэн эмч 140 өрхийг эмнэлгийн анхан шатны тусламжаар хангадаг. Тэр айлуудаар тогтмол эргэлт хийн эрүүл мэндийг хянаж, дуудлагаар явдаг. Ингэж айл айлаар явахдаа замдаа маш их хугацаа зарцуулдаг гэнэ.

Шаардлагатай үед хүнд хүрч ажиллах
   
Өнөөг хүртэл Даваасүрэн эмч ямар нэг унаа тэргээр хангагдаагүйь өвчтнүүддээ хүрэх аргыг өөрөө зохицуулдаг байжээ. Энэ тухайгаа тэрээр “Багийн эмчийн хувьд тээврийн хэрэгсэл маш чухал. Хэрэв сайн унаатай бол өвчтөндөө илүү хурдан, аюулгүй байдлаар очиж сайн эмч байх боломжтой шүү дээ” гэв.

Гэхдээ энэ байдал өөрчлөгдөж Даваасүрэн эмчийг болон сумын бусад багийн эмч нарыг мотоциклээр хангах ажлыг орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр (ОНХС) санхүүжүүлжээ. Мотоцикл авснаас хойш Даваасүрэн эмч багийн өрхүүдэд илүү сайн эрүүл мэндийн тусламж хүргэх боломжтой болжээ. Мотоцикльтэй болсноор эргэлтээ ямар ч үед хийж  яаралтай тусламж үзүүлдэг болсон” тухайгаа тэр тайлбарлалаа. Мөн “Энэ тусламж олон зүйлийг өөрчилсөн. Би бүх айлд очиж чаддаг болсон. Хэрэв дараагийн шатны эмнэлгийн тусламж шаардлагатай үед өвчтөн тийм ч хүнд биш бол мотоциклээр зөөвөрлөх болсон” хэмээн эмч маань өөрийн ажлаа танилцуулсан юм.

Даваасүрэнгийн өвчтнүүд эмчээ мотоцикльтэй болсноор илүү сайхан болсон тухай ярьцгаана. “Эмч ойр ойрхон ирэх болсон. Сардаа дор хаяж нэг удаа биднийг үзэх, хяналт тавихаар ирж, эрүүл мэндийн талаарх мэдээлэл өгч, өвчнөөс хэрхэн урьдчилан сэргийлэх талаар зөвлөгөө өгдөг болсон нь тун сайхан байна” гэж Баярдалай хэлж байна.

Орон нутгийн хөгжлийн сан

Орон нутгийн хөгжлийн сан нь орон нутгийн удирдлагын шинээр үүсгэгдсэн нэмэлт сан бөгөөд орон нутгийн иргэдийн саналаар төсвийг хэрхэн захиран зарцуулах шийдвэрийг гаргадаг.  Орон нутгийн хөгжлийн сангаас мотоциклүүдийг санхүүжүүлсэн.
Нутгийн иргэд эмч нарын тээврийн хэрэгслийн дутмаг байдлаас болж эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанарт сөргөөр нөлөөлж байгааг анхааран эмч нарт мотоцикл худалдан авахыг дэмжжээ. 
 
Баярдалай ч мөн энэ санаачилгыг дэмжсэн хүмүүсийн нэг. “Бид богино асуумж хүлээн авч бөглөсөн. Энэ асуумж нь Орон нутгийн хөгжлийн сангийн мөнгийг юунд зарцуулах талаар байсан бөгөөд бид багийн эмч нарт мотоцикль худалдан авах санал гаргасан” гэж тэрээр ярив.

Эрчим багийн адил Орон нутгийн хөгжлийн сангийн төсвийг орон нутгийн иргэдийн санал, шийдвэрээр зарцуулах эрхээр хангах нь иргэдийн онцгой хэрэгцээнд суурилан зарцуулалт хийх боломжийг бүрдүүлнэ. Энэ нь Монголын Засгийн Газрын дэмжлэгтэйгээр орон нутгийн төсвийн захиран зарцуулалтийг төвлөрсөн бус байдалд шилжүүлэх алхмын нэг юм.

Монгол дахь НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн нийгмийн бодлогын багийн ахлагч Насан-Өлзийн Энхнасан “Орон нутгийн хөгжлийн сангийн зохистой зарцуулалтын үр дүнд хүүхдийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэх бүрэн боломжтой гэдэгт итгэдэг байна. Тэрээр энэ тухай “Эрчим баг шиг Орон нутгийн хөгжлийн сангийн төсвийг эмзэг давхаргын хүүхдүүд болон тэдний гэр бүлийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг сайжруулахад зарцуулахад нь тун чухал юм. Н.Энхнасан цааш хэлэхдээ ”Бусад орон нутаг ч орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр өөрсдийн хүүхдэд зориулсан төслийг санхүүжүүлж болно шүү дээ” гэж тодотгосон юм.  

НҮБ-ын Хүүхдийн сан Орон нутгийн хөгжлийн санг хүүхдийн аж байдлыг сайжруулахад хуваарилан зарцуулах тал дээр орон нутгийн удирдлага болон иргэдтэй нягт ажиллах шаардлагатай. Цаашид ч багийн эмч нарыг мотоциклоор хангасны адилаар Орон нутгийн хөгжлийн сангийн санхүүжилтээр хүүхдэд ээлтэй олон сайхан төсөл хэрэгжинэ гэдэгт итгэлтэй байна.

Зохиогч

Зетти Брейк (Zetty Brake), Монгол дахь НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн Гадаад харилцаа, хамтын ажиллагааны мэргэжилтэн

19 August 2015

Photo story: children with disabilities

© UNICEF Mongolia/2015/Andy Brown
Children with disabilities have the same rights as other children – to an education, health care, protection and survival. But they need more support to achieve these rights. UNICEF works with the Mongolian government and other partners to support disabled children and their families.

07 August 2015

Making all kindergartens child friendly

Bat-Erdene listening intently ©UNICEF/Mongolia/2015/Altangerel Sandag

Bat-Erdene stares at the piece of paper, with a look of intense concentration. He is drawing his favourite character, spider-man. Before beginning the drawing he debated with his kindergarten teacher how much paper he needed to draw spider-man. He wanted a bigger piece of paper in the room, instead they compromised on a smaller piece.

22 July 2015

Зөв хооллолт бол хүүхэд эрүүл чийрэг өсөхийн баталгаа

Нэг настай Билгүүнтөгөлдөр их хөдөлгөөнтэй хүү. Эгчтэйгээ тоглох гэж яарсан хүү ээжийнхээ гараас бууж, эгчийнхээ араас гүйж өгөв.


Нарантунгалаг хүүгийнхээ хамт хоол тэжээлийн зөвөлгөө авч байна.
©НҮБ-ын Хүүхдийн сан/2015/Зоя Бадуан
Билгүүнтөгөлдөр бол Бүдрагчаа, Нарантунгалаг нарын тав дахь хүүхэд. Тэднийх 13 настай охин Болор-Эрдэнэ, 10 настай хүү Билгүүнтөгс, 7 настай Болорцэцэг, 5 настай Болорчимэг гэсэн охидуудтай. Эднийх Хөвсгөл аймгийн Мөрөн сумын нэгэн хороололд модон байшинд амьдардаг. Бүдрагчаа жилийн турш улирлын чанартай ажил хийдэг бол эхнэр Нарантунгалаг гэртээ хүүхдүүдээ харан суудаг.

06 July 2015

Good nutrition: Ensuring Mongolian children grow up strong

Narantungalag and Bilguun- Tuguldur getting nutrition advice 
©UNICEF/Mongolia/2015/Zoya Baduan

Bilguun-Tuguldur is an active one-year-old boy, who is squirming in his mother’s arms. He really wants to get down on the ground and play with his older siblings. When he is finally let down he runs after his sisters, giggling.