23 June 2016

Сургуулийн ундны ус - сурагчдын боловсрол, хөгжлийн үндэс


Олимпийн аварга болох гарааБатаа үндэсний болон олон улсын 
Таэквондогийн тэмцээний медалиудтайгаа.
©НҮБХС Монгол Улс/2016/Энхзул Алтангэрэл
 Налайх дүүргийн 119 дүгээр сургуульд өглөөний завсарлагын хонх дуугарч, анги танхимын хаалгууд нээгдэж, хүүхдүүд яаран гарч ирлээ. Тэдний эхний зогсоол бол сэтгэл сэргээм хүйтэн, цэвэр ус бүхий сургуульд нь байрлуулсан цэвэр ус шүүгч байлаа. Арван долоон настай Бат-Ирээдүй хүү ангиасаа холгүй байрлуулсан ус шүүгчээс авсан усыг хэсэг залгилаад "Би азтай шүү, манай ангийн хажууд усны шүүгч байдаг” хэмээн инээд алдлаа. Хүссэн үедээ сайхан цэвэр ус уух нь зарим хүнд ихэд биелэмгүй зүйл хэдий ч эдгээр сурагчдад бол тийм биш ажээ.


Бат-Ирээдүй буюу найзуудынх нь дууддагаар Батаа 12-р ангид сурдаг бөгөөд Налайх дүүрэгт ээж, аавын хамт амьдардаг. Тэрээр Таеквондогоор тууштай хичээллэдэг бөгөөд долоо хоногт 4-5 удаа бэлтгэлд гардаг гэнэ. "Би зургаан жилийн турш Таеквондогоор хичээллэж байна. Энэ спорт сахилга бат, дэг журам заадаг учраас би дуртай” хэмээн бахархалтайгаар хэллээ. Тэрээр хотын, үндэсний болон олон улсын тэмцээнүүдэд удаа дараа оролцож, гурван удаа улсын аварга болж, бас мөнгө, хүрэл медаль хүртэж байжээ.

Батаа аягандаа ус дүүргэн авахын хамт сургуульд нь ус шүүгч байхгүй бол тэдэнд ямар байдал үүсэх байсныг тайлбарлан ярилаа. "Сурагчид сургууль дээр өдөрт дор хаяж дөрвөн цаг зарцуулдаг. Хэрвээ хичээлээс гадуурх үйл ажиллагаа эсвэл спортын бэлтгэлтэй бол бүр түүнээс урт хугацаа зарцуулдаг. Олон хүүхэд олон цагийн турш ус уухгүй явах байсан. Хэрвээ хүүхдүүд үнэхээр ам цангаж байгаа бол савласан ус байнга худалдан авч чадахгүй тул цоргоноос шүүгээгүй ус уудаг” гэж өгүүлэв.

Тэрээр "Одоо ийм ус шүүгчтэй болсноор хүүхдүүд хүссэн үедээ цэвэр, найдвартай ус ууж байна. Ус шүүгчээс хүйтэн, халуун ус аль аль нь гардаг нь гоё” хэмээн нэмж хэлэв. Батаа нэг л өдөр олимпийн аварга болно хэмээн мөрөөддөг бөгөөд түүнийг мөрөөдлөө биелүүлэхэд нь ундны цэвэр ус хэрэгтэй болохыг тэр мэддэг. Бид бүхэнд эрүүл байхад тусалдаг учраас ус хамгийн чухал юм. Хүн эрүүл байснаар л шаргуу ажиллаж, өөрсдийн зорилгодоо хүрэх болно.


Батаа ангийн хүүхдийн хамт сургуульд нь байрлуулсан цэвэр ус шүүгчийн дэргэд
©НҮБХС Монгол Улс/2016/Энхзул Алтангэрэл

Олон нийтийн дэмжлэг

Дорж гуай сургуулийн зохион байгуулагч бөгөөд сургуульдаа эдгээр ус шүүгчийг хэрхэн авсан тухайгаа тайлбарлан хэллээ. "Анх 2013 онд НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн дэмжлэгээр гурван ус шүүгч сургуульдаа суурилуулсан. 2013 онд манай сургуулийн барилга баригдаад нэг жил болж байлаа. Тухайн үед бидэнд давхар бүрд нэг ус шүүгч байсан бөгөөд нийт 1800 гаруй сурагч, багш ажилтнуудад хүрэлцэхгүй байсан. Тиймээс сургуулийн зүгээс дахин нэгийг худалдан авах шийдвэр гаргасан.

"Цэвэр усаар хүүхдүүдийг хангах нь маш чухал болохоор бид ус шүүгчийг сайн арчилж тордохын тулд чадах бүхнээ хийж, засвар үйлчилгээний зардлыг төсвөөсөө тодорхой хэмжээгээр нөөцөлж байсан. Одоо ч гэсэн бид илүү хүртээмжтэй болгохын тулд хоёр ч ус шүүгчийг суурилуулахаар ярилцаж байна" хэмээн Дорж гуай өгүүллээ.


Сургуульд ус шүүгч байх нь хүүхдийн эрүүл мэндэд сайн нөлөөтэй
гэдэгт Мөнгөнцэцэг эмч итгэдэг.
©НҮБХС Монгол Улс/2016/Энхзул Алтангэрэл

Багш ажилтнууд, сурагчид маш сайхан урам зоригтой байна. "Цэвэр усыг тогтмол ууж хэрэглэх нь олон талын ашиг тустай. Жишээ нь, хүний биен дэх усны хэмжээ өндөр байх нь хүүхдүүд амархан ядарч цуцахгүй байх, хоол хүнсээ хурдан шингээх улмаар хичээл сурлагадаа амжилт гаргах зэрэгт сайнаар нөлөөлнө. Ус шүүгчтэй болсноор хүүхдүүд хэрэгцээтэй үедээ ус ууж болно. Эцэст нь Монголын Улаан загалмайн нийгэмлэг, НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн хэрэгжүүлж буй ус, эрүүл ахуйн кампанит ажлын ачаар хүүхдүүд усыг ихээр уух сайн зуршилтай болж хэвшсэнд талархаж байна. Одоо ихэнх хүүхдүүд өөрийн аяга болон усны савтай явдаг болсон" хэмээн сургуулийн эмч Мөнгөнцэцэг талархан өгүүлэв.

НҮБ-ын Хүүхдийн сан ба сургуулийн усан хангамж

Ундны ус нь бүх хүүхдийн эсэн мэнд амьдрах, хөгжихийн эх үндэс юм. Аюулгүй ундны ус нь хүүхдийн эрүүл мэнд, хөгжил, боловсролд чухал холбогдолтой.

НҮБХС-ийн “Сургуулиуд дахь УАЦЭХ хөтөлбөр нь сурагч, багш нарын хүүхдэд ээлтэй, аюулгүй ус, эрүүл ахуй, ариун цэврийн байгууламжийн хүртээмжийг нэмэгдүүлж, эрүүл ахуйн боловсролоор дамжуулан эрүүл мэндийг сайжруулах, сурлагын амжилтыг нэмэгдүүлэх, жендэрийн эрх тэгш байдлыг дэмжихийг зорьдог.

Налайх дүүргийн 14 хороонд явуулсан судалгаагаар ундны цэвэр усны хүртээмж цэцэрлэг, сургуулийн аль алинд нь хангалтгүй байсан нь тогтоогджээ. Энэ байдлыг засахын тулд НҮБ-ын Хүүхдийн сан ундны цэвэр усаар хангах боломжит арга замыг харуулах зорилгоор дээрх ус шүүгчийг Налайх дүүрэг, Хөвсгөл аймгийн зарим зорилтот сургууль, дотуур байр, цэцэрлэгүүдэд загвар болгон суурилиулсан билээ.

Энэ санаачлагыг орон нутгийн удирдлага, сургууль, эцэг эхчүүд дэмжиж бусад сургуулиудад ус шүүгч авч өгөх хөрөнгө санхүүжилтийг шийджээ. Улмаар эцэг эх, багш нар НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн хөтөлбөрөөр дамжуулан эрүүл ахуйн асуудлаар мэдлэг ойлголтоо дээшлүүлж, усыг хадгалах, хэрэглэх талаар ойлголт, чадавх эрс сайжиржээ.

"Цэвэр ус, ариун цэврийн байгууламжаар хангагдах хүүхдийн эрхийг дэмжихийн тулд эдгээр сайн туршлагыг дахин түгээн дэлгэрүүлэх хэрэгтэй" хэмээн хөтөлбөрийн мэргэжилтэн Н.Батнасан ярив.

Одоогийн байдлаар ундны усны сайжруулсан эх үүсвэр улсын хэмжээнд 68 хувьтай, харин ариун цэврийн байгууламжийн хүртээмж дөнгөж 58 хувьтай байна. Саяхан НҮБ-ын Хүүхдийн сан болон түнш байгууллагуудын нөлөөллийн ажлын үр дүнд Монгол Улсын Засгийн газар “Цэцэрлэг, сургуулийн ус, ариун цэвэр, эрүүл ахуйд тавигдах шаардлага, норм”-ыг баталсан байна. Энэ баримт бичиг нь хүүхдийн ундны ус, ​​ариун цэврийн байгууламжийн хүртээмжийг сайжруулах гол тулгуур чулуу болох билээ.

Магадгүй Батаагийн хувьд энэ нь Олимпод хүрэх тулгын чулуу байж болох юм.


Зохиогч:        Алтангэрэлийн Энхзул, НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн Дижитал мэдээлэл, харилцааны зөвлөх






10 comments:

  1. Encountersnepal.com is professional and Lengal Trekking Company in Nepal
    and Base Located Trekking Agency,
    and Most top Package is Trekking in Nepal
    With fair deal.

    ReplyDelete
  2. Encountersnepal.com Daily Departure as Short Packages Tour as
    Helicopter tour in Nepal,
    kathmandu Day Tour and
    Chitwan Jungle Safari in Nepal

    ReplyDelete
  3. Annapurna Base Camp Trek assortment may be a known steady trekking route of seven days in Annapurna range region of Asian nation. Annapurna Base Camp trekking that additionally called Annapurna Sanctuary trekking is that the greatest distinguished trekking in Asian nation. the foremost peaks of western portion of large Annapurna Himal includes Hiunchuli, Annapurna south, Fang, Annapurna, Gangapurna, Annapurna three and Machhapuchchhre that ar organized in such a fashion that they exactly type a bend that have a diameter of virtually ten miles. Annapurna base camp trek of seven days from Kathmandu to Pokhara provides the nice influence of existence of a giant area within the core Modi Khola mark its resolution within the south of this ice mass vale in slender gorge of twelve,000ft deep. when you pass what is more to the south this gorge end up to be even wider and provides rise to the productive vale wherever Gurung folks live. Trekking in Asian nation Annapurna Base Camp higher and middle half Moody Khola offers trekkers some short cut trekking ways. Annapurna base camp trekking of seven days package begin its morning flight from Kathmandu to Pokhara and therefore the terribly day it goes on to Nayapul with personal vehicles and trek extend to Natural hot reserving in Jhinu danda, from wherever begins the Annapurna base camp or Annapurna Sanctuary Trek of the Asian nation Himalaya.

    ReplyDelete
  4. Everest Base Camp Trek is one of those journeys that create your vacation dreams return true. Hiking on the legendary foothills just under the mighty Mount Everest 8848m with exciting views of the master peaks will solely be found within the Everest Region. This celebrated trek is thought worldwide for its trailblazing routes & the landscapes speak to your senses. On this trip you furthermore Mera peak out at the celebrated Kala Patthar (5,600m/18,373ft) read purpose for a few grand direct views of the very best mountain in the world. Everest Base CampTrek additionally includes different celebrated eight thousand peaks like Mt mountain peak (8,516m /27,940ft), Makalu (8,485m /27,838 ft) Cho-Oyu (8,201m /26,906ft). The culture of this specific space is of nice notebook stuff & interacting with the native of us puts a lot of zest into your venturesome journey as you walk through the Khumbu region of the Asian country. This legendary path could be a psychological thriller for top & wild hikers World Health Organization want the tread the methods wherever legends walked before on their thanks to conquering mountain peak, some did some didn’t however the Everest Base Camp Trek path keeps those legends alive for many trekkers World Health Organization head to the present region. The trip begins with a stirring mountain flight to Lukla, one among the world’s highest mountains; & as shortly as you set down at that altitude, the remainder is history. Your hike takes you to the favored village city of Namche, referred to as the ‘gateway to the Khumbu’’ & from there on you rehearse quiet monasteries with the acknowledge Sherpa of us World Health Organization inhabit this region & their culture is price noting. On the way, we have a tendency to visit the Sagarmatha parkland, home to some rare fauna & flora, this additionally wherever we have a tendency to adapt for a few time. We head deep into the Khumbu hiking into the forest of shrub, birch trees & pine, with colorful villages wherever we have a tendency to square measure sincerely welcome by the Sherpa community. we have a tendency to square measure pleasantly stunned to return across a hospital-based mostly in Khunde and health post at Pheriche that shows this region not solely cares for the locals however also are able to look out of trekkers World Health Organization have altitude issues. Doctors square measure invariably at the post for aid treatment. The Everest Base Camp Trek is arduous however varied teahouses square measure found on the paths providing smart grubbed to shelter from the generally harsh climate. Our trek culminates at base camp so we have a tendency to create a path for Namche as we have a tendency to hike back to Lukla to rendezvous for our flight to Katmandu. we have a tendency to add an additional contingency day for inclement weather which will delay flights. It’s recommended to be pretty acceptable to undertake this journey; you only want some smart hiking exercise before doing this trip. And Nepal Base Camp Treks can do the remainder to allow you AN action-packed odyssey of a period.

    ReplyDelete